Jun 22, 2010

خالد قادر محمد


خالد قادر محمد
بەڕێوەبەری سەنتەری لاوانی رانیە

كاتێك كەسێك دەڕوانێتە چاوەكانی (خالد قادر محمد)، هیچی تر زیاتر لەئاگری سۆز‌و خۆشەویستی بۆ خەڵكەكەی نابینیت. كاتێك كەسێك گوێی لە چیرۆكەكەی دەبێت، ئەو كەسە سەرسوڕماو دەبێت لەوەی كە چۆن ئەو سۆز‌و خۆشەویستییەی هەرگیز بەهۆی ئەو ئێش‌وئازار‌و توندوتیژییەی كە دژ بە خۆی‌و میللەتی كورد كراوە نەكوژاوەتەوە.

ناوبراو لەساڵی 1975 لەشاری رانیە لەدایكبووە‌و گەورەترینی (11) براو خووشكە. تەنها چەند یادگارییەكی كەمی منداڵی لەبیرماوە. "ئەو نەوەیەی كە منی تیایدا لەدایكبووم لەكاتێكی سیاسی ناهەمواردا هاتۆتەكایەوە. لەسایەی حوكمی رژێمی بەعسدا ژمارەیەكی زۆری كورد كوژراون‌و ئازاردراون‌و گیراون‌و سەرنگوومكراون." "لەبەر ئەوەی من گەورەترینی ماڵەوە بووم، دەبوایە من لێپرسراوبم لە خوشك‌و براكانم، بەتایبەتی لەو كاتەوەی كە باوكم نەخۆشكەوت لەو كاتەی كە من هێشتا گەنج بووم." "هەوڵمدا كە فێریان بكەن‌و من خۆم خوێندنم جێهێشت لەپێناو پەیداكردنی پارە بۆ خێزانەكەم. هەستام بە فرۆشتنی جگەرە لەسەر عەرەبانەی دەستی لەناو بازاڕدا." "زۆرم حەز لەخوێندنەوە بوو، هەرچەندە ژمارەیەكی زۆر كەم كتێب بەزمانی كوردی هەبوون، بەڵام كتێب هەبوون كە بەزمانی عەرەبی نووسرابوون لەگەڵا ژمارەیەكی زۆری رۆژنامەی عەرەبی. هەتا بۆمكرا خەریكی خوێندنەوە دەبووم."

لەساڵی 1989دا، خالد بەجوانی ئەو رۆژەی بیر دێتەوە كە لەلاین رژێمی بەعسەوە دەستگیركرا. خالد‌و هاوڕێیەكی بەناوی عمر لەژێر هەڕەشەی چەكدا لەلایەن سەربازەكانی سەددامەوە بران بۆ یەكێك لە زیندانە بەدناوەكانی سەددام لەشاری كەركوك. "بەناو حەوت دەرگادا بردمیان بەرەو ژێزەمینی بەندینخانەكە‌و لەوێ‌ دۆزەخم بەچاوی خۆم بینی پاشان بردیانم بۆ بەغدا " خالد ساڵێكی تەمەنی خۆی لەو دۆزەخەدا بەسەربرد.

پاش سەری كەنداو خالد و بەشێكی زۆری زیندانیەكان لەبەندینخانە ئازادكران پاشان بەفەرمانێك داوایان لێكرا پەیوەندیی بەهێزی سەربازی بەعسەوە بكەن، بەڵام خالد خۆی لەچیاكاندا حەشاردا تا راپەڕینەكەی ساڵی 1991. خالد ئەو رۆژەی بیردێت كە راپەڕین دژی رژێمی سەددامی تیادا بەرپابوو لەشاری شاری رانیە. لە 5/3/1991 ژن‌و پیاوو منداڵا رژانە سەرشەقامەكان‌و ژیانی خۆیانیان دەستكەوتەوە. بۆ ماوەی مانگێك خەڵكی زۆر خۆشحاڵبوون‌و هەموو پێكەوە لەماڵەوە كۆببوونەوە. بەڵام كاتەكە زۆر كەمی خایاند كاتێك ناچاركران هەڵبێن لەپاش شكستهێنانی راپەڕینەكە.

خالد لەسەفەرێكی دوورودرێژدا بەرەو ئێران بەڕێ كەوت‌و لەڕێگا ژمارەیەكی زۆری خەڵكی بینی بەمردوویی. ژمارەیەكی زۆری خەڵكی پیر‌وپەككەوتەو منداڵا بەدرێژایی شەقامەكە لەملا‌و لەولا كەوتبوون‌و مردبوون.

لەپاش ئەوەی نەتەوە یەكگرتووەكان هەستا بەدامەزراندنی ناوچە دژەفڕینی باكوور، خالد‌و خێزانەكەی لەگەڵ زۆربەی ئەوخەڵكەی كە ئاوارەبوبوون گەڕانەوە. پاش چەند سالێك خالید زیاتر لە پێویستی دەستكەوتنی پارە دەبوایە شوێنی حەوانەوەو فێركردن بۆ لاوانی رانیە دابینبكات. بەكاركردن لەگەل گروپێكی لاوانی هونەرمەند، خالد داوای لە ksc كرد ‌و سەنتەری لاوانی رانیەی كردەوە كە "سەرەتا بەژوورێك دەستمانپێكرد‌و هەندێك كورسی‌و قەنەفەی شكاوی تێدابوو كە حكوومەتی پێی بەخشیبووین." سەرەتا بەكردنەوەی كۆرسێكی فێربوونی زمانی ئینگلیزیی پاشان بە كۆرسێكی فێربوونی دروومان دەستمانپێكرد." "پاشان كۆمپیوتەرێكمان دەستكەوت‌و پەنجا فێرخوازمان هەبوو بۆ فێربوونی بەرنامەی وێرد لەسەر ئەو تاكە كومپیوتەرە." لەپاشاندا خزمەتگوزاری ئەنتەرنێتیشمان دەستكەوت. مامۆستاكان خۆبەخشانە خزمەتیان دەكرد‌و كۆرسەكانیان دەوتەوە.

خالد ئێستا بەڕێوەبەری سەنتەری لاوانی رانیەیە‌و ئێستا ماوەی نۆ ساڵە لەو سەنتەرەدایە. سەنتەرەكە پۆلی هونەر‌و پرۆگرامی كۆمپیوتەر‌و مۆسیقا‌و وەرزشی هەیە. ئەم سەنتەرە سەربەخۆیی خۆی هەیە بەڵام لە لایەن رێكخراوێكی كوردیەوە بەناوی منداڵپارێزی كوردستان سەرپەرشتی ‌وهاوكاری دەكرێن . رۆژانە خزمەت بە نزیكەی 200 لاو دەگەێنێت. چاوەكانی خالد لەخۆشی‌و سەربەرزییدا دەبریقێنەوە كاتێك لاوەكان ئامادەدەبن لەسەنتەرەكەیدا.

خالد مێژووی خۆی دەزانێت‌و گرنگی لەیادنەكردنی ئەوەی خەڵكەكەی لەكوێوە هاتوون دەزانێت بۆ ئەوەی بتوانێت داهاتوویەكی باشتر دابینبكات. دەیەوێت ببینێت كە میللەتی كورد بۆی نەنووسراوە لەمێژوودا بسڕدرێتەوە.

هەروەها خالد هەوڵدەدات دەستی میللەتەكەی بگەێنێت بەدەستی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە چونكە باوەڕی وایە كە ئێمە هەموو یەك خێزانین لەمرۆڤایەتیدا‌و پێویستمان بەوەیە كە پەیوەندییەكی مرۆڤانەی راستەقینە پێكەوەمان ببەستێتەوە. هێشتا كاتەكە ناهەموارە بۆ كوردەكان. "هێشتا چەند گروپێكی توندڕەو شۆڤینی هەن كە باوەڕیان وایە گەلی كورد هیچ مافێكی ژیانی نییە." خالد دەزانێت كە كوردەكان هێشتا شەڕێكیان لەبەردەمدایە بۆ مانەوەیان. "لەگەڵا ئەوەشدا، ئەم شەڕە بەچەك‌و تفاق ناكرێت، بەڵكو لەڕێی دۆزینەوە‌و بنیاتنانەوەی خۆمان دەبێت‌و گەنجەكانیش دەبێت هەڵگری ئەم مەشخەڵە بن."

خالد هاوڕێ‌و راوێژكارێكی مەزنی تیمەكانی رێكخراوەكەمانە بۆ بەدەنگەوە هاتن‌و یارمەتی دانی ئاوارەكانی تۆپبارانی بناری قەندیل. پەیوەندییەكەمان تا دێت بەهێزتر‌و قوڵتردەبێت. ئێستا دەستمان لەدەستی یەك ناوە‌و هیوادارین كە خێزانی مرۆڤایەتی بدۆزینەوەو بنیاتی بنێینەوە


Khalid Qadir Mohammed, Rania

Khalid Qadir Mohammed
Rania Youth Center Director
by Michele Naar Obed

When one looks into the eyes of Khalid Qadir Mohammed, one can't help but see the fire of passion and love for his people. When one hears his story, one can't help but be amazed that this passion and love has never been extinguished by the pain and violence that he and the Kurdish people have endured.

Born in 1975 in the city of Rania, Khalid is the oldest of 11 brothers and sisters. He has few childhood memories. “My generation was born into a troubled political time. Under the Ba'athist party, many Kurds were murdered, hurt, arrested and disappeared”. “Because I am the oldest, I was responsible for my brothers and sisters especially since my father became ill while I was still young”. “I tried to educate them and I left school to make money for my family by selling cigarettes from a cart in the bazaar” “I loved to read even though there were few books written in Kurdish but there were books written in Arabic and many Arabic newspapers and I read as much as I could”.

Jun 14, 2010

رستەیەكی دووبارەكراوەی بێ هیوا


داواكارییەكی بەپەلە لەناو ئاوارەكانی كامپی مەخمووردا دەنگیدایەوە، لەوانەی كە رێكخراوی (CPT) بەمدواییە چاوپێكەوتنی لەگەڵدا كردبوون. "ئێمە تەنها ئاشتیمان دەوێت." چاومان بەنزیكەی (30) ئەندامی خێزان كەوت لەشاندی ئاشتی كامپەكە، ئاماژەیەكی نیازپاكی بوو بەرامبەر بەوەی كە پێی دەوترا "سیاسەتی كرانەوەی" توركیا بەرامبەر بە مەسەلەی كوردی لەمانگی تشرینی یەكەمی رابردوودا. لەپاش ئەوەی نزیكەی یەك ملیۆن كەس پێشوازییان لە شاندە بیست‌و شەش ئەندامییەكە كرد، لەگەڵا (8) هەشت ئەندامی (PKK)دا، لەكاتی گەڕانەوەیاندا بۆ كوردستانی باكوور (باشووری توركیا)، دەستبەجێ‌ دەستگیركران‌و پاشان ئازادكران بەڵام لەژێر چاودێریدا‌و ئێستا توركیا حوكمی پازدە ساڵی بەسەر هەریەكەیاندا دەسەپێنێت. ئەندامانی خێزانەكان لەهەموو تەمەنێك بوون، ژن‌و پیاو، ‌وهەر كەسێك بیویستایە قسەبكات دەرفەتی دەدرایە. ئەوە بەڵگەبوو لەسەر ئەوەی پەیوەندییەكانی ناو كامپەكە چۆن كاری دەكرد.

"ئێمە دەمانزانی كە لەوانەیە دەستگیربكرێن یان بكوژرێن." یەكێك لە كوڕە گەنجەكان، كە باوكی ئەندامێكی شاندی ئاشتی بوو، پێی وتین. پیاوێكی بەتەمەنتر، كە چاوەكانی پڕبوون لەفرمێسك، وتی "ئێمە بەدەست جەنگی توركیای دژ بەئێمە ماندووبووین." ئافرەتێكیش ئەم پرسیارەی كرد "ئایا داواكردنی ئێمە بۆ مافە سەرەتاییە مرۆڤایەتیەكانمان شتێكی زۆرە؟".
لەو تۆمەتانەی كە ئاراستەی ئەندامانی شاندی ئاشتییەكە كرابوون بریتیبوون لە "بڵاوكردنەوەی پروپاگەندە بۆ رێكخراوێكی نایاسایی"‌و "بەشان‌وباڵهەڵدانی تاوان‌و تاوانكاران"دا. پێدەچێت لەسایەی سیستەمی یاسایی توركیدا كە هەركەسێك داوای كەرامەت‌و مافەكانی خۆی بكات ئەوا بە هەڕەشە بۆ سەر دەوڵەت دەژمێردرێت. لەڕاستیدا، قایمقامی شاری (سِعِرْد)، سەلیم صادق، بەم دواییە بەتۆمەتی بەكارهێنانی ووشەی "كوردستان" لەلێدوانێكی رۆژنامەوانیدا بە ساڵێك‌و دە مانگ زیندانی تاوانباركرا گوایە هەستاوە بە پڕوپاگەندەكردن لەبەرژەوەندی پارتی كرێكارانی كوردستان (PKK)
بڕوانە
[http://bianet.org/english/freedom-of-expression/121608-1-year-and-10-months-in-jail-for-mayor-selim-sadak]

لەلێدوانێكی گروپەكەدا وتیان "بەحكومەتەكانتان بڵێن كە پشتگیرییان بۆ توركیا رابگرن." جەنگی بێدەنگی حكومەتی توركیا دژی كوردەكان زیادەڕەوی زۆری تێداكرا. "ئێمە تەنها ئاشتیمان دەوێت،" زۆر بەڕاشكاوانە بەئێمەیان ووت‌و بێزاربوون لەو تۆمەتانەی كە هەژدە ساڵا لەمەوبە لەماڵەكانیان دەربەدەریكردن.

لەمانگی شوباتی ئەم ساڵدا، پارێزەر (ئیبراهیم بیلمەز) لەزاری بریكاردەرەكەیەوە (عبدالله ئۆچالان) لە كۆنفرانسی شەشەمی نێودەوڵەتییدا سەبارەت بە یەكێتی ئەوروپا‌و توركیا‌و كورددا وتی "ئەوەی ئامانجی ئێمەبوو لەگەڵا گەیشتی گروپەكانی ئاشتی بریتیبوو لە نیشاندانی ئەوەی سەرەڕای هەموو ئێش‌وئازارەكانیان بەڵام كوردەكان هێشتا ئامادەن بۆ ئاشتی... بەڵام ئەمە پشتگوێخرا. دەوڵەت هیچ رێزگرتنێكی نییە لێرە. جەنگێك لەئارادایە‌و خەڵكی دەمرن، پیاوانی دەوڵەت پێویستیان بەوەیە بۆ ئاشتی ئامادەبن وەك چۆن هەمیشە بۆ جەنگ ئامادەن."

لەدەرەوەی ئەو باڵەخانەیەی كە ئێمە چاوپێكەوتنمان تێداكرد، پەیكەری ئافرەتێكی لێبوو كە منداڵێكی بەباوەشەوەبوو. كاتێك كە پرسیارمان دەربارەی ئەو واتایەكرد كە ئەو پەیكەرە دەیبەخشێت، پێیان وتین "لەكاتی هەڵهاتنیان لەدەست سوپای توركیا كیانیان لەدەستداوە. ئێمە پێش هاتنمان بۆ ناوچەی مەخموور هەوڵمانداوە لەشەش جێگەی دیكەدا بمێنینەوە. وەرزەكە وەرزی زستان بوو، وخەڵكێكی زۆر لەسەرما رەقبوونەوەو لەڕێگا مردن."

با هەموو ئەوانەی لەناو حكوومەتی توركیادان‌و هەموومان پێكەوە گوێ‌ لەو رستەیە بگرین كە هەمیشە دووبارە دەكرێتەوە "ئێمە تەنها ئاشتیمان دەوێت." با پێكەوە هەموو شتێكمان بخەینە مەترسییەوە، وەك ئەوەی شاندی ئاشتی كامپی مەخموور كردی، تەنها لەپێناوی دادپەروەری‌و كەرامەتدا

Jun 13, 2010

A Desperate Refrain

A Desperate Refrain
June 13, 2010
By Zach Selekman

An urgent plea echoed among those of the Makhmur refugee camp with
whom CPT met with recently, “We just want peace.” We met with nearly
thirty family members of the camp’s peace delegation, a good faith
gesture toward the Turkish Government’s supposed “opening up” of the
“Kurdish issue” last October. After at least one million people
welcomed the twenty-six-member delegation, along with eight PKK
members, back to northern Kurdistan (southeastern Turkey), they were
detained, released, under surveillance, and now Turkey is sentencing
each of them to fifteen years imprisonment. The family members were of
all ages, male and female, and everyone who wanted to speak was given
the opportunity. It was a testament to how relations in the camp
function.

“We knew that they might be arrested or killed,” one young man told
us, whose father is a member of the peace delegation. An older man,
who had tears in his eyes as he was sharing said, “We are tired of
Turkey’s war against us.” One woman asked, “Is it too much to ask for
our basic human rights?”

Jun 1, 2010

Border lives: Zharawa- Dignity

From Zharawa: displaced people

Casualties without End

In December 5, 2008, there were still families in Prde Hazwa. CPT sat with a group of elders to listen to their accounts of their situation. Around 12:30 p.m., shelling occurred and CPTers could hear the explosions. The elders concluded that shelling was getting close to the camp, with some explosions as close as a ten-minute walk from the camp. Around 2:0 p.m., there was more shelling. Not far from the camp, a shepherd was injured and his sheep were killed.

The day after the shelling, December 6, the PUK party media website confirmed the attack from Iran but did not mention the civilian injury or loss: “Heavy Iranian shelling against Kurdistan region border areas is ongoing since late Friday . . . PUK Media correspondent reported on the scene. Iranian shellings targeted the Razgai, Shnawa, Maradu, Arkai, and Pshty Basta areas in the Zharawa subdistrict of Pshdar district within Suleimaniya province. The Iranian bombings, which inflicted heavy damages to the border areas, caused panic among the local citizens.”

CPT interviewed Mr. Khalid, a shepherd: “It was in Razgai. I was at Japamo. I was away from the village and I took the sheep to Japamo. They sent three shells that hit the cattle while I was with the sheep . . . I was hurt . . . the piece of shrapnel is still in my back . . . I lost many sheep that day, more than forty . . .”
During the interview, one gentleman told CPT that Mr. Khalid's children were with him. They were waiting for an ewe to give birth which was a very good thing for the farmers. But they didn’t know that they “would go home empty and with an injured father.”

Border lives: Zharawa- Lost

From Zharawa: displaced people

“Razgai Village had more than 400 cows. Some died in attacks. The rest we sold very cheap. ” “We can’t go back to harvest and we lost our products.” “We could not have animals because someone owned the land (Prde Hazwa camp). In a short time everyone sold [their] animals at cheap prices. Many animals were left to predators in the villages.” “ Farm was burned, animals were lost.” “Some people moved back because they have no choice. They depend on animals but they put their lives at risk.”

Border lives: Zharawa- Displaced

In December 2007, a wave of Turkish attacks took place in the border area with Iran, resulting in large numbers of IDPs in the Suleimaniya Governorate. On January 3, 2008, a local officer in Pshdar District reported that “up to 400 families left the 34 villages” during the December 2007 attacks.

In Pshdar, Mr. Namo reported, "PKK are not in the villages…. They are in the mountains. Nobody, not Iraq, Iran, or Turkey can get to them…. [yet] the mountains were not attacked, only the villages.”

Below is a story of 120 IDP families in the mountain area of Zharawa subdistrict, Suleimaniya Governorate fleeing from bombing and subsequently being access to their properties.

A local officer said, “This area is not stable. There is often bombing from both Turkey and Iran.”

On March 13, 2008, Iran shelled the mountain area of Zharawa, which included the villages of Arkai Khwaru, Arkai Saru, Basta, Maradu, Razgai Khwaru, Razgai Saru, Shnawa, Spi Gla, Spi Iagla , and Swragla. The attack lasted for nineteen days. One hundred and thirty-two families were displaced from those villages and relocated to a valley near the town of Zharawa in the Suleimaniya governorate. The last time they had fled from home was December 2007, due to Turkish bombing. Turkey and Iran justified their military actions, claiming they were directed against the PKK and PJAK.

Residents of the villages have endured Turkish and Iranian assaults for years. The villagers designed a pattern for survival. But the pattern changed when the U.S. started sharing intelligence with Turkey, as was reported in the New York Times in late 2007: "[t]he United States has begun to share real-time intelligence with Turkey to assist in its efforts to track down separatist, Kurdish rebels hiding in Northern Iraq."

According to a local official, in December 2007 Iran and Turkey began heavy and unpredictable shelling and bombing respectively. From 2007 until the present, over 500 families from 70 different villages have been displaced. One hundred and twenty families were from Zharawa sub-district. People in the area say the last time their situation was this bad was before 1991 under the regime of Saddam Hussein.


Prde Hazwa Camp (April 2008—December 2009) and
UNHCR IDP Camp Period (April 2009—Present)

CPT began visiting the IDP camp in Zharawa district on July 1, 2008. The IDPs were in Prde Hazwa until December of 2008. In April of 2009 they moved to another location between the towns of Zharawa and Sangasar, where UNHCR built an IDP camp. The second camp is referred to in this section as “UNHCR IDP Camp” or “UN Camp”.

The Prde Hazwa IDP Camp was 6 km from the town of Zharawa. The drive took 30 minutes, most of it on an unpaved road. Several kilometers out there was a high security checkpoint at the beginning of the ascent into the mountains. The camp was located in a large valley.
From Zharawa: displaced people


Prde Hazwa was built in April 2008 and accommodated 132 families. In September, a creek within the camp flooded, destroying four tents. With the onset of winter, survival in the tents became impossible.

Because they saw no chance of returning to their homes or surviving in tents, the families decided to rent houses in Zharawa. One woman told us she had two other families living with her; it was too crowded but people were not able to afford to live separately. She wished the UN camp could be finished as soon as possible.

The second camp, the “UN Camp” is located between the towns of Sangasar and Zharawa on a barren plane lacking trees and water. UNHCR, via the NGO contractor, Qandil, erected 45 tents for the 132 families there. Facing summer at the camp with no shade or electricity, overcrowding, and temperatures between 100 – 118° F. (38—48°C) in the summer, many families opted to move between town, their village, and the camp. The villagers risked taking their children back to the villages in the heat of summer, but the adults generally remained in the camp for fear of being dropped from the official IDP list.
From Zharawa: displaced people